De bouw van het ellebooggewricht

Het ellebooggewricht is een scharniergewricht tussen enerzijds het opperarmbeen (Humerus) en anderzijds het spaakbeen (Radius) en de ellepijp (Ulna). Bij een aantal diersoorten wordt het gewricht wat complexer, doordat de radius en ulna samen ook nog in de lengte-as om elkaar heen kunnen draaien. Bij honden is deze beweging niet of nauwelijks mogelijk. De oppervlakken op de botten die het eigenlijke gewricht vormen zijn bekleed met kraakbeen. De ruimte tussen gewrichtsoppervlakken is gevuld met gewrichtssmeer (Synovia), dat dient als smeermiddel en een functie heeft in het voeden van het kraakbeenlaagje.

Elleboog-dysplasie

Elleboog dysplasie is een algemene term die eigenlijk vier aandoeningen omvat:

• Osteochondrosis Dissecans (OCD)
• Los Processus Coronoideus (LPC)
• Los Processus Anconeus (LPA)
• Degeneratieve Gewrichtsziekte

Osteochondrosis Dissecans (OCD)

OCD (Zie afbeelding) komt o.a. in het ellebooggewricht voor. Het is een losliggend stukje kraakbeen op de binnenste rolkam van de opperarm, met daaronder bot wat ontstoken is. De aandoening kan eenzijdig of beiderzijds voorkomen en operatief ingrijpen is noodzakelijk om verdere schade aan het gewricht te beperken. Bij de operatieve ingreep wordt het losliggend stukje kraakbeen verwijderd en het ontstoken bot wordt gecuretteerd. De prognose is bij tijdig operatief ingrijpen goed. Indien te lang wordt gewacht met operatief ingrijpen is meestal forse arthrose het gevolg. Wat een progressieve kreupelheid veroorzaakt.

Los Processus Coronoideus (LPC)

Het los processus coronoïdeus (Zie afbeelding) is een los stukje bot in het ellebooggewricht van de hond. Het is de meest voorkomende oorzaak van elleboogsdysplasie bij de hond. De aandoening wordt bij veel grote rassen aangetroffen en komt symptoomloos voor bij enkele kleine rassen.

Door een overbelasting van dit stukje bot van de ulna gaat het kapot. Het kan afbreken of het oppervlakkige gewrichtskraakbeen raakt beschadigd. In veel gevallen is een incongruentie van het ellebooggewricht de oorzaak. Incongruentie wordt veroorzaakt als de drie botten die het ellebooggewricht vormen niet allen even snel groeien. Hierdoor kan een overbelasting van het processus coronoïdeus ontstaan waardoor het wordt beschadigd.

De hond is kreupel na enige tijd gelegen te hebben of na inspanning. De klachten kunnen ontstaan vanaf de 4e levensmaand. Indien beide ellebogen zijn aangedaan kan het moeilijk zijn om de kreupelheid waar te nemen. De stand van de poot is vrij kenmerkend: de hond draait de ondervoet naar buiten en de elleboog wordt tegen het lichaam gedrukt. Bij bepaalde handgrepen is de elleboog zeer pijnlijk. De aandoening geeft aanleiding tot irritatie van het ellebooggewricht en resulteert in artrose.

De diagnose is in een vroeg stadium met röntgendiagnostiek nauwelijks te stellen, in een licht gevorderd stadium kan een waarschijnlijkheidsdiagnose gesteld worden. Met behulp van artroscopie is de diagnose zeker te stellen. Uitgebreid onderzoek heeft uitgewezen dat honden die op het juiste moment chirurgisch behandeld worden gemiddeld een betere prognose hebben dan de honden die allen met medicijnen en rust worden behandeld.

Gezien de hoge frequentie waarmee deze aandoening voorkomt bij sommige rassen mag een preventieve werking verwacht worden van gerichte foktechnische maatregelen.

 Los Processus Anconeus (LPA)

LPA (Zie afbeelding) is één van de drie vormen van osteochondrose in het ellebooggewricht van de, snel groeiende, pup van een middelgroot tot groot ras. In dit greview is er sprake van een los stukje bot in het gewricht. Het processus anconeus is een stukje bot van de ulna. Bij sommige rassen zit het vast bij de geboorte en raakt het in een later stadium los. Bij andere rassen zit het stukje bot los bij de geboorte en moet het vastgroeien aan de ulna en wil dit maar niet lukken. In beide gevallen komt het stukje bot los te liggen in het ellebooggewricht wat aanleiding is tot irritatie. De irritatie gaat over in pijn en de hond zal mank gaan lopen. Als beide ellebogen aangedaan zijn dan kan het kreupel lopen soms moeilijk waargenomen worden. De eerste klinische symptomen kunnen zichtbaar zijn vanaf de 4-5e levensmaand.

De instabiliteit van de elleboog, veroorzaakt door het losse stukje bot, zal resulteren in artrose van het gewricht. De definitieve diagnose wordt met behulp van röntgenfoto’s gesteld.

Omdat de instabiliteit niet vanzelf verbetert is een chirurgische ingreep noodzakelijk. Voor de behandeling bestaat een keuze uit verschillende technieken, bij ieder greview moet individueel bekeken worden wat voor die hond de beste behandeling zou zijn. In bijna alle gevallen zal de artrose, ondanks de chirurgische behandeling, in meer of meerdere mate voortschrijden in de tijd. Omdat bij één ras het vrijwel vaststaat dat het om een erfelijk gebrek gaat moet de preventie gezocht worden in foktechnische maatregelen.

Degeneratieve Gewrichtsziekte

Dit omvat een degeneratie van het kraakbeen dat echter niet gepaard gaat met een ontsteking. Ook deze aandoening kan met röntgenfoto's worden opgespoord.

Verschijning

Enigszins rasafhankelijk zijn er meerdere verschijningsvormen. Zo zien we bijvoor-beeld bij de Duitse Herder met name het ontstaan van een groot, niet vastgegroeid botstuk aan de bovenzijde van het gewricht (de losse processus anconeus, LPA) en bij de Rottweiler met name een klein los stukje aan de binnenzijde van het gewricht (de losse processus coronoideus, LPC). Bij een aantal andere hondenrassen (Molossers, Berner Sennenhonden, Labradors, New Foundlanders etc.) komen we vaak een mengbeeld tegen van de LPC en het loslaten van een stukje kraakbeen aan de binnenzijde van het gewrichtsvlak van de bovenarm (de osteochondrosis dissecans, OCD).

Diagnose

Om de diagnose ED te stellen zal er naast een klinisch onderzoek ook een röntgenologisch onderzoek plaats moeten vinden. Hierbij wordt aan de hand van foto's van de elleboog in meerdere posities de uiteindelijke diagnose gesteld.